اساسا واکنش‌های بین آنتی‌ ژن و آنتی‌ بادی را می‌توان هم درIn vivo و هم In vitro بررسی نمود و لذا مقوله بررسی واکنش‌های بین آنتی‌ ژن وآنتی‌ بادی‌، یکی از مهم‌ترین شاخه‌های تحقیقاتی و کاربردی به شمار رفته، بطوریکه گاه نقطه عطفی در این میان پدید آمده و روش جدیدی مطرح گردیده که تا رسیدن به نقطه عطف دیگر و روشی تازه، تحقیقات در جهت اصلاح و بهبود روش قبلی ادامه یافته است. چرا که مسلما هر روشی محاسن و معایب خاص خود را داشته که با توجه به آن گسترش یافته و یا محدود می‌شود؛ اما آنچه که مسلم است، اینست که روش‌های جدید همواره جایگزین روش‌های قبلی نبوده، بلکه به موازات آنها از محدودیت‌های موجود می‌کاهند.

طبقه‌ بندی واکنش‌های بین آنتی‌ ژن و آنتی‌ بادی در In vitro
اصولا واکنش‌های بین آنتی‌ ژن و آنتی‌ بادی در In vitro طی دو مرحله واکنش‌های اولیه و ثانویه اتفاق افتاده و بر این اساس دو روش کلی برای بررسی این واکنش‌ها در In vitro وجود دارد:

الف: روش‌های ایمونولوژیک که توانایی نشان دادن اتصال یک مولکول از آنتی‌ژن را به یک مولکول آنتی‌بادی را در مراحل اولیه داشته و لذا مقادیر جزئی از آنتی‌ژن و آنتی‌بادی را می‌توانند شناسایی نمایند. بنابراین از حساسیت، ویژگی و پتانسیل خاصی برخوردارند.
ب: روش‌های سرولوژیک که بر خلاف روش‌های ایمونولوژیک، توانایی آنها در نمایش واکنش‌های بین آنتی‌ژن و آنتی‌بادی در مقادیر زیادی از آنتی‌ژن و آنتی‌بادی بارز شده و لذا یا تقویت شده واکنش اولیه بین آنتی‌ژن و آنتی بوده و یا اثرات ناشی از چنین واکنش‌هایی را نشان می‌دهند. این گروه از واکنش‌ها را بر اساس شکل آنتی‌ژن که ممکنست ذره‌ای، محلول و یا کلوئیدی باشد، به ترتیب به انواع آگلوتیناسیون، پرسیپیتاسیون و فلوکولاسیون تقسیم‌بندی می‌نمایند.

ادامه مطلب »

آفت دهان چیست؟
آفت نوعی از زخم‌های دهان محسوب می‌شود. برخی اصطلاحات متداول که برای این زخم‌ها به کار می‌رود عبارتند از: زخم‌های کوچک راجعه آفتی و نیز استوماتیت آفتی راجعه.

علت ایجاد آفت چیست؟
مکانیسم دقیق ایجاد آفت هنوز به درستی روشن نیست. ولی به نظر می‌رسد واکنش‌های ایمنی بدن بیمار در ایجاد آن دخیل باشد. زخم‌های آفتی وقتی ایجاد می‌شوند که به دلایل نامشخص سیستم ایمنی بیمار وجود یک مولکول ناشناخته را اعلام می‌دارد. حضور این مولکولها باعث حمله لنفوسیت‌ها خواهد شد. (همانند حمله همین سلولها به بافت پیوند شده به بیمار). نتیجه این فرآیند پیدایش زخم‌های آفتی خواهد بود.

چه عواملی باعث پیدایش آفت دهان می‌شوند؟
عوامل مختلفی باعث پیدایش زخم‌های آفتی می‌شوند. هر یک یا ترکیبی از این موارد می‌تواند در پیدایش زخم‌های آفتی نقش داشته باشد:
۱ – استرس‌های روحی روانی (مثلاً افزایش زخم‌های آفتی نزدیک امتحانات دانشجویان)
۲ – کمبودهای ویتامینی (مثلاً کمبود ویتامین‌های B1، B2، B6، B و C)
3 – کمبود سایر مواد تغذیه‌ای: مثل کمبود روی، اسید فولیک، آهن، کلسیم، سلنیم

ادامه مطلب »

بیشتر افراد جامعه از وجود سه نوع «آنتی‌ ژن» گروه خون Rh (D)-B-A اطلاع دارند. تاکنون بیش از ۳۰۰ نوع آنتی‌ ژن در ۲۹ سیستم گروه خون شناسائی شده است. زمانی که بیماری با گلبول قرمز خون فرد دیگری از طریق تزریق خون یا بارداری در تماس قرار می‌ گیرد، سیستم ایمنی بیمار می‌ تواند علیه آنتی‌ ژن‌ هائی که برای سیستم ایمنی او ناشناخته است، تولید «آنتی بادی» نماید. در حقیقت این همان فرآیندی است که ما را علیه باکتری‌ ها و ویروس‌ ها مصون می‌ سازد. در رابطه با گلبول‌ های قرمز خون، این مصونیت باعث می‌ شود خون فرد علیه آنتی‌ ژن‌ های غیر خودی، ناسازگار (incompatible) باشد و در نتیجه  آنتی‌ ژن‌ های غیر خودی از بین می‌ رود.
آزمایشگاه بانک خون برخی کشورها با جستجوی آنتی بادی قبل از تزریق خون و شناسائی آنتی‌ ژنی که آنتی‌ بادی علیه آن ساخته شده، به راحتی می‌ توانند خون مناسب (compatible) با خون بیمار را فراهم کنند. به این فرآیند علم ایمونو هماتولوژی (Immuno hematology) می‌ گویند. متأسفانه بسیاری از کشورهای در حال توسعه از این علم بهره شایانی نبرده‌ اند، که در حال حاضر ایران هم شامل این کشورها می‌ باشد.
آزمایشگاه مرجع ایمونو هماتولوژی سازمان انتقال خون ایران، تنها مرکز تخصصی است که سعی می‌ کند با استفاده از امکانات فنی – علمی و منابع انسانی تا حدودی نیازهای بیماران را در این خصوص رفع نماید. این آزمایشگاه سعی نموده تا با آموزش افراد و تجهیز برخی مراکز استانی انتقال خون و بیمارستان‌های منتخب، خلاء موجود را برطرف کرده، تا خدمات مناسب آزمایشگاهی – بالینی در اختیار بیماران با سابقه تزریق خون یا بارداری و پزشکان آنها قرار گیرد.
واقعیت این است که روزانه در مراکز پزشکی – بیمارستانی، مسئولین بانک خون‌ها با آگاهی یا عدم آگاهی از واکنش‌های نامطلوب تزریق خون، کیسه‌ های خون ناسازگاری را آماده می‌ کنند که می‌ تواند عواقب خطرناکی را برای بیماران داشته باشد.
بیماران می توانند علیه گلبول قرمز خون خود نیز آنتی‌ بادی بسازند. در صورتی که این آنتی‌ بادی‌ها توانایی از بین بردن گلبول‌ های قرمز خون بیمار را داشته باشند، منجر به کم خونی (آنمی) در افراد می‌ شوند که در برخی موارد می‌ تواند مرگ آنها را در پی داشته باشد. این نوع کم خونی به نام Autoimmune Hemolytic Anemia شناخته می‌ شود.

(Hemolytic Disease of the Fetus and Newborn (HDFN
نوع دیگری از بیماری ایمونو هماتولوژیک بیماری همولتیک جنین و نوزاد می باشد:

ادامه مطلب »

به مجموع پاسخ های به کار گرفته شده برای مقابله با هجوم میکرو ارگانسم ها و ویروس ها، سیستم ایمنی گفته می شود. سیستم ایمنی به طور خیلی اختصاصی عمل می کند. گستردگی پاسخ ایمنی بدن به وسعت عفونت ویروسی بستگی دارد. سیستم ایمنی علاوه بر واکنش اولیه در برابر ویروس ها، سلول هاى خاطره جهت پاسخ به همان ویروس در زمان دیگر نیز تولید می کند. این سلول ها از تبدیل لنفوسیت های B،T به سلول هاى کوچکتر با عمر طولانی تر ایجاد می شوند.

اجزاء تشکیل دهنده سیستم ایمنی: لنفوسیت های T،B سلول هاى رده مونوسیت/ماکروفاژ، سلول هاى دندریتیک، سلول هاى کشنده طبیعی (Nk)، لنفوسیت های B به سلول هاى پلاسما (وظیفه آنها تولید و ترشح آنتی بادی اختصاصی است) و لنفوسیت های T به سلول هاى فعالی که مواد محلول لمفوکین ها و انترلوکاین ها را ترشح می کنند (وظیفه آنها تنظیم فعالیت سلول هاى دیگر شرکت کننده در پاسخ ایمنی است)، تبدیل می شوند. سلول هاى B مستقیما اقدام به شناسایی آنتی ژن های بیگانه می کنند و باخته های T وقتی پروتئین های کمپلکس اصلی سازگاری نسجی (MHC) به آنها ارائه شوند، این کار را انجام می دهند.

سلول هاى ارائه کننده آنتی ژن (APCs): مؤثرترین آنها سلول هاى رده مونوسیت/ماکروفاژ و سلول هاى دندریتیک دارای MHC کلاس ۲ شامل سلول هاى لانگرهانس پوست و سلول هاى دندریتیک غده های لمفاوی می باشند. این سلول ها، ویروس و یا پروتئین های ویروسی را آماده کرده و پپتیدهای ویروسی را در کنار پروتئین های MHC کلاس ۲ در سطح خود عرضه می نمایند. برخی پروتئین های ویروسی که در چرخه تکثیر ویروس تولید می شوند، دچار پروتئولیز شده و پپتیدهایی که از این راه به وجود می آیند، همراه پروتئین های MHC کلاس یک در سطح پرده سیتوپلاسم باخته آلوده عرضه می شوند.

محدودیت MHC: سلول هاى باغل T پپتیدهای بیگانه را فقط در زمانی که داخل شکاف MHC سلول هاى خودی قرار دارند، شناسایی می نمایند نه در شکاف MHC بیگانه.

ادامه مطلب »

Immunity به معنای مصونیت در بیماری، به ویژه بیماری های عفونی می باشد. سلول ها و مولکول های درگیر در این فرآیند سیستم ایمنی (immune system) را می سازند. واکنش این سیستم در برابر اجزاء میکروب ها و نیز ماکرومولکول هایی مانند پروتئین ها و پلی ساکارید ها و مواد شیمیایی کوچک را که به عنوان بیگانه شناسایی می شوند، پاسخ ایمنی می نامند.

ایمونولوژی علم مطالعه پاسخ های ایمنی در مفهوم گسترده تر و بررسی وقایع سلولی و مولکولی است که بعد از برخورد یک موجود زنده با میکروب ها و سایر ما کرومولکول های بیگانه روی می دهند.

ایمنی ذاتی و آداپتیو
ایمنی ذاتی (innate immunity) :خط اولیه دفاع بر علیه میکروب ها را تشکیل می دهد. ایمنی ذاتی شامل مکانیسم های دفاعی سلولی و بیوشیمیایی است که حتی قبل از عفونت وجود دارند و آماده هستند تا به سرعت به عفونت ها پاسخ دهند. این مکانیسم ها تنها در برابر میکروب ها و محصولات سلول های آسیب دیده واکنش می دهند و واکنش تقریبا یکسانی را در برابر عفونت های پی در پی ایجاد می کنند.

اجزای تشکیل دهنده اصلی ایمنی ذاتی شامل:
۱- سد های فیزیکی و شیمیایی مانند اپی تلیوم و مواد ضد میکروبی که به وسیله سطوح اپی تلیال تولید می شوند.
۲- سلول های فاگوسیت کننده (نوتروفیل ها و ماکرو فاژها) و سلول های کشنده طبیعی natural killer cells)
3- پروتئین های خونی نظیر اجزای سیستم کمپلمان و سایر میانجی های التهاب
۴- پروتئین هایی به نام سایتو کاین ها می باشند که بسیاری از فعالیت های سلول های ایمنی ذاتی را تنظیم و هماهنگ می کنند.

ادامه مطلب »

شیر مادر ماده ای زنده، قابل مقایسه با خون، حیات بخش،‌ مغذی و بی همتا برای تغذیه شیرخواران است. کلستروم حاوی انواع مواد ایمنی نقش کوناگون بر علیه باکتری ها، ویروس ها و ‌قارچ های موجود در محیط زندگی مادر و نوزاد است. پس از ورود انواع عوامل بیماریزای موجود در محیط زندگی به دستگاه گوارش مادر، ‌بدن او بر علیه آنها آنتی‌ بادیهای اختصاصی می سازد. این آنتی‌ بادیها از طریق شیر مادر به شیر خوار می رسد. بنابراین شیر خوار پیوسته از حفاظتی اختصاصی بر خوردار است.

عوامل سلولی موجود در شیر مادر

در ۱ میلی لیتر کلستروم، ۱۱ الی ۱۰ گلبول سفید وجود دارد که ۲۰ تا ۳۰ درصد آنها T و B لنفوسیت و ۴۰ تا ۶۰ درصد آنها نوتروفیل بوده و مابقی ماکروفاژ هستند که موجب ترشح لیزوزوم، ‌لاکتو فرین، انترفرون ‌و ایمونو گلوبولین ترشحی secretary IgA :sIgA می گردند.

ایمونو گلوبولین ها

انواع ایمونو گلوبولین ها به مقدار زیاد در کلستروم و شیر مادر وجود دارند. به طوری که میزان آنها در شیر بیش از سرم مادر است (به نسبت). میزان IgA کلستروم تا ۲۰ برابر میزان آن در خون مادر ذکر شده میزان sIgA کلستروم در حدود ۱۲۳۴ میلی گرم درصد و میزان IgA آن ۶۱ میلی گرم درصد و میزان IgA آن معادل ۱۰ میلی گرم درصد است، که ظرف روزهای بعد از تولد میزان آن کاهش می یابد. مهمترین نقش ایمنی بخش کلستروم ناشی از ایمنو گلوبولین ترشحی sIgA است. این ایمنو گلوبولین در مجاورت آنزیم های دستگاه گوارش تخریب نمی شود و از آنجا که مخاط های نوزاد در هفته های اول زندگی قادر به ترشح ایمنو گلوبولین ترشحی sIgA‌ نیست، وجود این ماده در شیر مادر و انتقال آن به نوزاد برای سلامت مخاط های دستگاه گوارش نوزاد و برای حفاظت او در مقابل انواع میکروب های بیماری زا از جمله E.coli‌ سالمونلا، شیگلا،‌ استرپتوکوک، ‌استافیلوکوک، ‌پنوموکوک ،روتاویروس و ویروس پولیو بسیار با اهمیت است.

ادامه مطلب »

ELISA مخفف عبارت Enzyme-Linked Immunosorbent Assay یک روش آزمایشگاهی بیوشیمیایی ساده با حساسیت بسیار بالا است، که امکان آنالیز تعداد زیادی نمونه را به صورت همزمان فراهم می کند. این روش در ایمونولوژی (ایمنی شناسی) برای تشخیص وجود یک آنتی بادی یا آنتی ژن در نمونه مورد آزمایش استفاده می شود که عموما، به عنوان ابزاری تشخیصی در پزشکی و پاتولوژی و همچنین تست کنترل کیفیت در بسیاری از صنایع کاربرد دارد.

ELISA بر پایه اندازه گیری کمپلکس رنگی آنتی ‌ژن و آنتی ‌بادی استوار است. به این ترتیب که، نمونه مورد آزمایش با مقدار نامشخصی آنتی ژن روی فاز جامد (معمولا پلیت پلی استیرن) ریخته می شود. سپس آنتی بادی بازیابی اضافه می‌شود تا با آنتی ژن واکنش داده و ترکیبی ایجاد کند. آنتی بادی بازیابی با آنزیم پیوندی کووالانسی برقرار می کند. بین هر مرحله پلیت با محلول پاک کننده ملایمی شسته می شود، تا هر پروتئین یا آنتی بادی باقیمانده شسته شود. پیش از آخرین مرحله شستشو، پلیت با اضافه کردن زیر لایه آنزیمی کشت داده می شود و ماده رنگی تولید می‌شود. طول موج رنگ به دست آمده توسط دستگاه اسپکتروفتومتر خوانده و ثبت می‌شود، که این طول موج معرف حضور یک آنتی ‌بادی یا آنتی ‌ژن و نیز غلظت آن است. در ELISA های قدیمی تر زیرلایه رنگ‌زا به کار گرفته می‌شد، در حالیکه در تست های جدیدتر زیرلایه های فلوروژنیک با حساسیت بسیار بالاتر مورد استفاده قرار می گیرد.

ادامه مطلب »