در سال های اخیر، همزمان با توسعه فناوریهای مختلف زیستی که در مدت زمان کوتاهی دادههای بسیاری تولید میکنند، انبوهی از اطلاعات در سطوح مختلف سلولی و فرآیندهای رشد و نمو موجودات زنده، در اختیار محققان قرار گرفته است. چالش بزرگی که در حال حاضر دانشمندان با آن روبرو هستند، بهرهبرداری از این داده ها و اطلاعات و ادغام آنها به منظور درک بهتر برهمکنش سطوح مختلف زیستی در تشکیل واحدهای عملیاتی مانند مسیرهای هماهنگ کننده، شبکههای تنظیمی و ساختارهای پیچیده تر مثل سلول ها و بافت ها میباشد.
زیست شناسی سامانههای سلولی (Cell Systems Biology) تلاشی است برای درک ساز و کارهای اجزا عملیاتی سلول یا یک موجود کامل و فرآیندهای رشد و توسعه آنها، که از طریق پیش بینی خصوصیات این ساز و کارها و فرآیندها با استفاده از دادههای عددی به دست آمده و تحلیل برهمکنش عناصر متعدد این سامانهها کسب میشود. این اطلاعات به دانشمندان اجازه میدهد تا با مطالعه و درک دینامیک (پویائی) سلولی و عمل سازوارهها بتوانند الگوهای تنظیم سلولی را مدلسازی نموده و اطلاعاتی از شبکه های مسیرهای ترارسانی پیام ها (Signal Transduction) که برای اعمال فیزیولوژیکی و رشد و توسعه موجودات زنده لازم است، کسب نمایند.
برای دستیابی به این هدف، باید روش های ریاضی و کامپیوتری مناسبی برای مدلسازی و شبیهسازی سامانههای پیچیده زیستی طراحی نمود. چرا که تاکنون بخش اعظم زیست شناسی به جای تمرکز در خلق الگوهای شبیه سازی شده، کمی اکتشافی و توصیفی بوده است.
تاکنون هیچ برنامهای که بتواند فرآیندهای زیستی را به طور دقیق مدلسازی نماید ساخته نشده است. البته استانداردهای جدیدی نیز لازم است تا با طراحی و تجزیه و تحلیل آزمایش ها، خطاهای موجود در کار با مجموعههای عظیم دادهها را به حد قابل قبولی برساند.
به منظور رمزگشایی الگوهای زیستی، تلاش زیادی برای تجزیه و تحلیل کمی پدیدههای زیستی در راستای هدف بلندمدت توانمندی در مدلسازی فرآیندهای زیستی لازم است. رهیافتهای مدلسازی منجر به افزایش اهمیت تحقیقاتی میگردد که بر مبنای فرضیه سازی در زیست شناسی انجام شود. این رهیافت ظرفیت آن را دارد که دید محدود و سنتی ما را از فرآیندهای زیستی به درکی گستردهتر از اجزا مرتبط که یک سامانه (System) پیچیده را تشکیل میدهند، تبدیل نماید. بدین ترتیب از بطن این تلاش ها پاسخ مناسبی برای بسیاری از مسائل مهم زیست شناسی نوین پیدا خواهد شد. تشریح و تجزیه و تحلیل سامانههای زیستی در تمامی سطوح، یک ساختار پژوهشی جدید را شکل میدهد که در آن از فرصت های طلایی ایجاد شده به دلیل ظهور فناوریهای نوین ژنومیکس و پروتئومیکس نهایت استفاده صورت گیرد و به این مسائل مهم پاسخ مناسبی داده شود.
