برای مشاهده در اندازه اصلی، بر روی تصویر کلیک کنید.

طراحی پوستر: حسین تکمار

جراح ماهیان
جراح ماهی قهوه‌ای

منقار ماهیان
منقار ماهی شکارچی

کفشک ماهیان چپ‌ رخ
کفشک پر لکه

‌‎خارو ماهیان‌
خارو باله سفید

دهان لانه ماهیان
دهان لانه دونواری
دهان لانه خالدار

میگو ماهیان
میگو ماهی

 نوار ماهیان
نوار ماهی

ادامه مطلب »

ابتدا باید جانور را قطع نخاع کرد که این عمل شامل سه مرحله است:
الف: به وسیله سوزن تشریح از حد واسط دو چشم به طرف پاهای جانور حفره ای را پیدا می کنیم که به این حفره “روزنه پیمانه ای” می گویند. سپس سوزن را به داخل بدن می فشاریم تا حالت شکستن استخوانی را احساس کنیم. این شکستن ارتباط بین مغز و نخاع جانور را قطع می کند و از درد کشیدن جانور جلوگیری می کند.
ب: سپس سوزن را از همان حفره داخل ستون فقرات، به طرف پاهای جانور برده و اعصاب نخاعی جانور در ناحیه مهره ها را به طور کامل از بین می بریم. این عمل را تا زمانی که پاها به طور کامل صاف نشده است، ادامه می دهیم.
عمل تخریب این اعصاب با سوزن تشریح به صورت جلو و عقب بردن و به طور همزمان، چرخش سوزن در ستون فقرات انجام می گیرد.
ج: سوزن را از همان حفره به طرف سر و مغز جانور داخل می کنیم و با دو حرکت دایره ای کوچک و بزرگ به ترتیب، مغز را تخریب می کنیم.
هشدار: دقت شود در هنگام تخریب مغز، سوزن را به آرامی حرکت دهیم. زیرا ممکن است دچار خونریزی شود و یا سوزن از دهان جانور بیرون آید و کار را برای تشریح کننده مشکل کند.
بعد از اتمام کار باید مطمئن شویم که جانور به طور کامل قطع نخاع شده و بی هوش است.
هشدار: اگر قطع نخاع به طور کامل انجام نشده باشد، جانور درد کشیده و در هنگام تشریح ممکن است به هوش آمده و کار را در ادامه مشکل کند.
به این منطور یکبار سوزن تشریح را به آرامی به چشم چپ جانور می زنیم. اگر تحریکی از سوی جانور دیده نشد، مغز به خوبی تخریب شده است.
بار دوم سوزن را به پاها می زنیم. اینبار هم اگر تحریکی دیده نشد، تخریب نخاع جانور به خوبی انجام گرفته است.
سپس جانور را به پشت می خوابانیم و آن را فیکس می کنیم. ابتدا باید پوست را جدا کنیم که این عمل به راحتی انجام می گیرد. سپس نوبت به جدا کردن عضلات می رسد که در این مرحله باید مواظب باشیم، به امحاء و احشاء جانور صدمه نزنیم. در مرحله بعد هم پوست و عضله را فیکس می کنیم.
این نکته را هم باید در نظر داشته باشید که در هنگام جدا کردن عضله ها، سیاهرگ شکمی پاره نشود. زیرا تپش قلب می ایستد و جانور می میرد.
بعد از انجام دادن تمامی این مراحل تشریح جانور به پایان رسیده است و شما می توانید مطالعات خود را بر روی اعضای داخلی بدن جانور آغاز کنید.

برای تشریح یک قورباغه مجازی بر روی لینک زیر کلیک کنید. (نیاز به نصب Flash Player دارید):

(برای دانلود می توانید از همین لینک استفاده کنید)

تشریح کنید …

نکاتی که در هنگام تشریح نباید فراموش کنید:
۱- روپوش خود را به هیچ وجه در نیاورید.
۲- درب شیشه کلروفرم را حتما ببندید. اول به دلیل تاثیر بر بدن انسان و دوم اینکه کلروفرم بسیار فرار می باشد (حتی فرار تر از الکل اتیلیک).
۳- به هیچ عنوان در هنگام تشریح با دوستانتان شوخی نکنید.
۴- حتما از دستکش  و ماسک استفاده کنید.
۵- اگر احساس کردید دستکش دارای مشکل است، فورا آن را عوض کنید.
۶- موش ها باید حتما در محیط استریل باشند.

لوازم مورد نیاز:
۱- دایسکتور (قیچی تشریح یا قیچی یک سر تیز)
۲- پنس ساده
۳- اسکالپل یا نایف با تیغ کاملا تیز و تازه
۴- لام و لامل برای اسپرم گیری از موش نر
۵- پیست با آب مقطر
۶- سرنگ برای خونگیری از قلب
۷- کاغذ تورنسل برای اندازه گیری میزان PH معده

ابتدا موش را با مواد شیمیایی خاص مانند کلروفرم بی هوش کرده، جانور را فیکس و تشریح را از ناحیه شکم شروع می کنیم:

ادامه مطلب »

ماهی شفافی که نمی بیند!
غار ماهی کور در استان لرستان صحنه حیات گونه ای است که شاید بتوان آن را شگفت انگیز ترین گونه ماهی در کشورمان دانست، ماهی که با بدنی شفاف توانایی دیدن ندارد.
در نزدیکی ایستگاه تنگ هفت لرستان اثری طبیعی و ملی به نام غار ماهی کور در پایه کوهی جای گرفته است. این غار محل زندگی یکی از کمیاب ترین ماهی‌های جهان به نام ماهی کور ایرانی است.

“ماهی کور” یکی از گونه های کمیاب و اندمیک ایران است که در دنیا گونه ای منحصر بفرد محسوب شده که در غاری واقع در استان لرستان زندگی می کند و اولین “غار ماهی” حقیقی جهان است  که اولین بار ژئولوژیست دانمارکی در سال ۱۹۳۷ ضمن مسافرتی که به ایران داشت، کشف و مطالعاتی بر روی این گونه انجام داد.

لرستان تنها زیستگاه “ماهی کور” در کشور
در جهان تاکنون حدود ۴۰ گونه ماهی بدون چشم در آبهای شیرین شناسایی شده است. خانواده کپور ماهیان با ۱۱ گونه بیشترین تعداد و در رتبه اول قرار دارند و خانواده سگ ماهیان جویباری با ۱۰ گونه در رتبه دوم قرار دارند.

قاره آسیا بیشترین تعداد گونه های ماهیان کور آب شیرین جهان را دارد و پس از آسیا قاره های آمریکا و آفریقا قرار دارند. در قاره آسیا چین و تایلند بیشترین گونه های ماهیان کور آب شیرین را دارا هستند و کشور ایران با داشتن دو گونه منحصر بفرد و نادر جزء کشورهای دارای این گونه هاست.

ادامه مطلب »

بسیاری از جانداران می‌توانند تغییرات شیمیائی که در آبهای زیر زمینی رخ می‌دهند را احساس کرده و آغاز یک زمین لرزه را پیش‌بینی کنند.
دانشمندان بر این باورند چنین توانایی در میان حیوانات منجر به بروز رفتارهای عجیب و غریب آنها پیش از وقوع زمین لرزه است. محققان در سال ۲۰۰۹ پس از اینکه مشاهده کردند گروهی از وزغ‌ها چند روز پیش از وقوع زمین لرزه ای در لاکوئیلا ایتالیا، برکه زیستگاه خود را ترک گفتند، مطالعه بر روی این تغییرات شیمیایی را آغاز کرده و پیشنهاد دادند این رفتار جانداران می تواند با پیش بینی زمین لرزه در ارتباط باشد.
طی سالها مطالعه دانشمندان مکانیزمی را تشریح کردند که طی آن سنگ‌های تحت فشار در پوسته زمین ذرات بارداری را آزاد می‌کنند که با آب‌های زیر زمینی واکنش نشان می‌دهند. جاندارانی که در نزدیکی آب‌های زیر زمینی زندگی می‌کنند نسبت به کوچکترین تغییرات این آبها بسیار حساس هستند و از این رو می‌توانند این تغییرات را چندین روز پیش از لغزیدن سنگ‌ها بر روی یکدیگر احساس کنند.
محققان دانشگاه اوپن امیدوارند فرضیه آنها بتواند الهام بخش بیولوژیست‌ها و زمین شناسان شود تا آنها با همکاری یکدیگر راهکاری را برای استفاده از این جانداران در شناسایی علائم زمین لرزه بیابند.
وزغ‌های لاکوئیلا اولین نمونه‌های حیوانی نیستند که پیش از وقوع یک رویداد بزرگ لرزه‌ای از خود رفتارهای عجیب و غریب نمایش می‌دهند. گزارش‌های متعددی وجود دارند که این رفتارها را در میان دیگر خزندگان، دوزیستان، و ماهی‌ها تایید می‌کند. با این همه جاندارانی مانند مورچه‌ها پیش از وقوع زمین لرزه تغییری را در رفتار خود به وجود نمی آورند. اما مارها، مشابه رویداد زمین لرزه سال ۱۹۷۵ در چین که یک ماه پیش از آغاز زمین لرزه لانه های خود را ترک گفتند، نیز از توانایی پیش بینی زمین لرزه برخوردارند.
محققان در رویداد وزغ‌های لاکوئیلا دریافتند زمانی که سنگ‌ها تحت فشار بالا، برای مثال فشار ناشی از حرکات تکتونیکی قدرتمند، قرار می‌گیرند ذرات بارداری را از خود آزاد می‌کنند که این ذرات در میان سنگ‌های اطراف خود جریان یافته و پس از رسیدن به سطح زمین با هوا واکنش نشان داده و مولکول‌های آن را به یون تبدیل می‌کند.
بر اساس گزارش بی بی سی، این یون ها در انسان ها منجر به بروز سر درد و تهوع شده و در حیوانات میزان هورمون استرس را در خون افزایش می‌دهد. این ذرات همچنین با آب واکنش نشان داده و پراکسید هیدروژن تولید می‌کنند. این واکنش‌های زنجیره ای می‌توانند بر روی مواد ارگانیک موجود در آب برکه تاثیر گذاشته و آنها را به موادی مضر تبدیل کنند که برای جانداران آبزی مضر هستند. محققان بر این باورند این مکانیزم پیچیده زوایای پنهان بسیار زیادی دارند و از این رو نیازمند آزمایش‌ها و مطالعات پیچیده ای است.

منبع

آناکونداها از خانواده اژدرماران (بوآ) هستند. بزرگترین مارهای جهان از لحاظ طول (۵-۸ متر) و وزن (حدود ۱۲۰ کیلوگرم) میباشند و در مناطق گرمسیری جنگلی استوایی (اطراف رود آمازون) که دارای تالاب و مرداب هستند، زندگی میکنند. غالبا تنها زندگی میکنند و غذای خود را با شکار کردن بدست می آورند. بله آنها شکارچیان بسیار ماهری هستند. البته این مارها سمی نیستند، بلکه روش دیگری برای صید دارند.

ابتدا در زیر آب کمین کرده و منتظر میشود تا شکار نزدیک شود و سپس در یک چشم به هم زدن از زیر آب بیرون جسته و به دور شکار میپیچد. آناکوندا میتواند تمام این کارها را در ۵ ثانیه انجام دهد! پس از اینکه به دور شکار حلقه زد، عضلات خود را آنقدر منقبض میکند تا شکار خفه شده و بمیرد. حال شروع به خوردن شکار خود میکند.

آناکونداها به طور معمول میتوانند ۲۰ دقیقه در زیر آب بمانند، ولی اگر در جاهایی مانند پائین درخت ها، حباب های هوا پیدا کنند، میتوانند چند روز در زیر آب بمانند و این سازگاری در بدن آنها باعث شده که به یکی از ماهرترین شکارچیان کره زمین تبدیل شوند. آنها به خاطر اندازه شان روی زمین اهسته حرکت میکنند، اما در سرعتشان در آب بسیار بیشتر میشود.

یک  آناکوندای ماده ۷ متری میتواند ۳۰-۴۰ بچه مار بیاورد. تخم ها در شکم مادر باز شده و بچه ها زنده از شکم مادر بیرون می آیند. بچه مارها که هر کدام نیم متر طول دارند، به سرعت رشد میکنند. به خاطر سمی نبودن، بچه مارها در معرض شکارچیان قرار میگیرند. همانطور که آناکوندای بالغ تمساح را شکار میکند، تمساح نیز بچه آناکوندا را میخورد. بچه آناکونداها تنها چند ساعت در پیش مادر میمانند و سپس زندگی مستقل خود را شروع میکنند.

حال سوالاتی که در مورد آناکونداها ممکن است وجود داشته باشد را مطرح کرده و به آنها پاسخ میدهیم:

ادامه مطلب »

متاسفانه در کشور ما در مورد ماهیان تزئینی حساسیت چندانی وجود ندارد و تازه پس از چند سال حیواناتی مانند سگ دارای اهمیت گردیده اند و در صورت بیماری به دامپزشکی ها ارجاع داده میشوند. در صورتی که در بسیاری از کشور ها ماهیان آکواریومی بسیار مهم تلقی میشوند و در صورت بیماری صاحبان ماهی به خود جرات درمان خودسرانه نمیدهند و ماهی خود را برای در مان به بیمارستان حیوانات و مراکز دامپزشکی میبرند.
ما فقط از داروی های خوراکی جهت درمان استفاده میکنیم و در موارد حاد که ماهی نیاز به داروی تزریقی دارد و یا نیاز به جراحی دارد، از خیر آن می گذریم و به مردن ماهی راضی میشویم. به عنوان مثال دو ماه پیش یکی از اسکارهای من به علت برخورد با شیارهای درپوش شیشه ای آکواریوم، دچار زخمی بزرگ شده بود که تقریبا به اندازه ی ۴ سانتی متر از پوست ناحیه بین سر و باله کنده شده بود و ماهی به شدت بیحال در کف آکواریوم افتاده بود. در این لحظه با توجه به لوازم و تجهیزاتی که به عنوان یک دامپزشک در منزل داشتم و با خرید مقداری tms (نوعی ماده بیهوش کننده) و سالین (نوعی ماده ضدعفونی کننده در موارد زخم های کهنه شده که تجمع هاگ قارچ و انگل در آن ایجاد شده باشد) از داروخانه دامپزشکی و نخ بخیه قابل جذب ۴-۰ به صورت ساده تکی بخیه زدم و چیزی که باعث تعجب من بود، فکری بود که افراد خانواده خودم میکردند. آنها اعتقاد داشتند که این ماهی دیگر مردنی است و این کارها تاثیری ندارد، ولی پس انجام عمل ماهی پس از ۲ روز به صورت کاملا شاداب و سرزنده در آکواریوم به شنا می پرداخت و پس از چند هفته زخم ها بدون هیچ علامتی ترمیم شدند.
البته این نمونه ساده ای از یک بخیه در مقابله با زخم بود، ولی تا به حال چندین مورد برداشت غده های توموری در ماهی های انجل و دیسکس هم داشتم. ولی در کل متاسفم که دوستان عزیز ما به ماهی های خودشون تا این اندازه اهمیت نمیدهند.
وظیفه بر من حکم میکند تا مبحثی در مورد عمل جراحی و عملیات آزمایشگاهی و انگل شناسی ماهی ایجاد نمایم، تا کمکی باشد برای دوستان. البته من به هیچ یک از دوستان پیشنهاد نمیکنم که خود اقدام به انجام این عملیات بکنند، زیرا در درجه اول نیاز به تخصص در مورد اصول جراحی و اصول کالبد شناسی دارد که نیاز مبرم به تخصص دارد و اگر من به شخصه اینکار را کرده ام به دلیل دامپزشک بودن و تخصص کامل در زمینه اصول جراحی و کالبد شناسی، دست به این کار زده ام و هدف اصلی از ایجاد این تاپیک فقط آشنایی دوستان با چگونگی انجام این اعمال میباشد.

ادامه مطلب »

در هر جانداری، ژن هایی برای تولید صفات نری و نیز ژن هایی برای تولید صفات مادگی وجود دارد. معمولا این ژن ها، ژنهای جنسی تخصص یافته ای نیستند، بلکه ژن هایی هستند که اثر گذاشتن بر رشد جنسی، اتفاقا جزء فعالیت های آنهاست. در بعضی از جانداران، از جمله آدمی، جنسیت شدیدا تحت تاثیر ژن هایی قرار دارد که محلشان روی یک جفت کروموزوم های جنسی است و از نظر اندازه و ریخت با کروموزم های غیر جنسی یا آتوزوم ها، متفاوت هستند.

تقسیم بندی موجودات زنده از لحاظ تولید مثلی
- یک پایه (Monoecious): که در آن موجود زنده دو نوع گامت، یعنی اسپرم و تخمک، تولید می کند.
- دو پایه (dioecious): که در آن موجودات فقط اسپرم یا تخمک را بوجود می آورند.

در موجودات دو پایه، تفاوت اولیه بین جنسیت در ارتباط با نوع گامت و ارگان های جنسی که بوجود می آید، می باشد. کروموزوم های جنسی دو نوع x و y هستند و یک کروموزوم جنسی ممکن است مرکب از یک x و یک y یا دو x باشد. مثلا در پستانداران و در مگس سرکه همه سلول های حیوان نر بالغ شامل کروموزوم های xy هستند و هر یک از سلول های ماده بالغ دارای xx است. در این جانوران صفت ماده بودن را ژن های کرموزوم x کنترل می کنند، اما نر بودن در مگس سرکه بوسیله آتوزوم ها تعیین می شود و در پستانداران تا اندازه ای تحت تاثیر کروموزوم y است.

تاریخچه پیدایش کروموزوم x
زیست شناس آلمانی به نام هان کینگ (Henking) در سال ۱۸۹۱، متوجه شد که نیمی از اسپرم های بعضی از حشرات دارای یک ساختمان هسته ای اضافی است و آن را جسم x نامید. اهمیت این جسم به زودی روشن نگردید، ولی در سال ۱۹۰۲، دانشمند آمریکایی به نام ماک کلانگ (Mcclung) ادعا کرد که سلول های سوماتیک ملخ ماده دارای ۲۴ کروموزوم، ولی ملخ نر دارای ۲۳ کروموزوم است. سه سال بعد از آن ویلسون (Wilson) و همکارانش توانستند تخمک زایی و اسپرم زایی را دقیقا بررسی کنند. آنها متوجه شدند که جسم x یک کروموزوم است و لذا آن را کروموزوم x نامیدند.

کروموزوم های جنسی در موجودات دیپلوئید
- سیستم XX XO: در بسیاری از حشرات، تفاوت کروموزومی بین جنس ها وجود دارد. یعنی ماده ها را xx (دارای ۲ کروموزوم x) و نرها را xo (دارای یک کروموزوم x) نامیدند. در اثر تقسیم جنسی (میوز)، تمام تخمکهای این گونه ها دارای کروموزوم x و فقط نصف اسپرم ها دارای کروموزوم x هستند. ملخ ها، بسیاری از راست بالان و نیم بالان دارای این سیستم جنسی هستند. در این حالت نرها را جنس هتروگامتیک و ماده ها را جنس هوموگامتیک می نامند.

ادامه مطلب »

نتایج دو تحقیق مجزا نشان می دهد که دلفین ها قادر به درک مفهوم مرگ هستند و همچنین می توانند به روشی مشابه انسان ها، با یکدیگر حرف بزنند.

محققان موسسه تحقیقاتی “تتیس” در میلان ایتالیا با رصد رفتار دلفین های بینی بطری سواحل غربی یونان، دریافتند که این حیوانات نه تنها مفهوم مرگ را درک می کنند، بلکه بر پایه نوع مرگ (ناگهانی، طبیعی و یا در نتیجه یک بیماری طولانی) نسبت به آن واکنش نشان می دهند.
ترجمه رفتار یک حیوان به تجربه مرگ از دیرباز مورد توجه دانشمندان بوده است. به طوریکه تاکنون نتایج بررسی ها نشان داده است که بسیاری از گونه های باهوش و اجتماعی از جمله گوریل، شامپانزه ها و فیل ها، رفتارهای ویژه ای همانند نوعی عزاداری را در قبال مرگ اطرافیان خود بروز می دهند.
در این تحقیق که بر روی دلفین های بینی بطری یونانی انجام شد و مجله نیوساینتیست نتایج آن را منتشر کرد، علائم متعددی مشاهده شد که نشان می داد این حیوانات نسبت به همنوعان مرده خود واکنش نشان می دهند و در ادامه کشف شد که این پستانداران آبزی از نورون های ویژه ای برخوردار هستند که با بینش و حس همدلی ارتباط دارند.

ادامه مطلب »