سیتومگالی ویروس یکی از پاتوژنزنهای معمولی انسان و جزیی از ویروسهای هرپس لنفوتروپی می باشد که گرایش این ویروس به نوع سلولی مربوط می شود که ویروس در آن عفونت نهفته ایجاد می کند.
ساختمان ویروس
سیتومگالی ویروس، جزء خانواده هرپس ویروس ها (ویروس های بزرگ و پوششدار و حاوی DNA دو رشته ای) هستند. قطر ویون آن mm150 و کپسیدش متشکل از ۱۶۲ کپسومر می باشد. اطراف آنرا انولوپ حاوی گلیکوپروتئین می پوشاند. فضای بین انولوپ و کپسید تگومنت می نامند که حاوی آنزیم پروتئین ویروسی است که مانند سایر هرپس و ویروسهای دیگر به اسید، حلال ها، دترجنت ها و خشکی حساسند.
پاتوژنز CMV
دارای قدرت انتقال سلول به سلول در حضور آنتی بادی در خون، حالت نهفتگی در میزبان، فعال شدن مجدد در شرایط ضعف سیستم ایمنی بدن و القاء منع ایمنی در فرد است. CMV در لکوسیت ها خصوصا مونوسیت ها بصورت نهفته در می آید و بنابراین با انتقال خون لکوسیت ها در نتیجه ویروس ها می توانند به افراد مختلف منتقل شوند. این ویروس می تواند در سلولهای کلیه و قلب نیز بصورت نهفته در آید. عفونت اولیه CMV در زمانی که بدون علامت باشد، مقدار Th/Ts را بمقدار زیادی معکوس می کند که بخاطر افزایش Ts است. ویروس بعد از ورود به لنفوسیت ها و لکوسیت ها، آنها را عفونی می کند و از این سلولها و در داخلشان در درون بدن پخش می شود. در اکثر حالات تکثیر ویروس بدون علامت است.
اپیدمیولوژی CMV
از طریق ادرار، خون، شستشوی گلو، بزاق، اشک، شیر، اسپرم، مدفوع، مایع آمنیوتیک، واژن و ترشحات گردن رحم منقل می شود. راه اصلی انتقال از راه مادرزادی، دهان، راه جنسی و انتقال خون است.
علائم بالینی
عفونت مادرزادی و دوران نوزادی، عفونت در بالغین، عفونت بعد از انتقال خون، عفونت در افرادی که سیستم ایمنی ضعیف دارند. ابتلاء نوزادان به ویروس ممکن است در دوران جنینی و یا بعد از تولد و یا اینکه در دوران شیرخوارگی از طریق شیر مادر باشد که ویروس از آن طریق دفع می شود. امکان ابتلاء اولیه مادران بادار به ویروس بطور متوسط در حدود ۲% است که در ۸۵% موارد بدون علامت است. بیش از ۹۰% نوزادانی که بطور مادرزادی آلوده به CMV شده اند، فاقد علامت هستند. درصد کمی از نوزادن که در دوران رشد جنینی مبتلا می شوند، ذات الریه، کلیسیفیکاسیون داخل جمجمه، بزرگی کبد و طحال اند. برخی که مبتلا به عفونت مادرزادی شده اند به هنگام تولد علامتی ندارند. در دوران شیر خوارگی یا نوزادی گرفتار ناشنوایی عصبی می گردند. میکروسفالی یکی دیگر از عوارض ابتلا به CMV می باشد. این بیماری معمولا بدون تظاهر کلینیکی است و فقط گاهی علامتی شبیه گریپ دارد. گرچه نظیر سرخچه همه گیری ندارد، ولی شایعترین علت عفونی شناخته شده و برای عقب ماندگی دلیل مناسبی است. کودک مبتلا به بیماری می توانند همانند سرخچه آلوده کننده باشد. بهمین جهت در بخش کودکان باید جدا نگهداری شود. زنان حامله مبتلا به این ویروس هم نبایند از چنین کودکانی مراقبت و پرستاری کنند. اغلب نوزادان مبتلا به CMV ویروس را دفع می کنند بدون اینکه آسیبی ببینند. مقایسه نمونه های سرمی در طول باداری به تشخیص آلودگی کمک می کند. تغذیه با شیر مادر مقاومتی طبیعی در برابر ابتلا به این ویروس بوجود می آورد.
تشخیص
تشخیص CMV از طریق سیستولوژی ادرار و تشخیص وجود سلول های آلوده (وجود انکلوژنهای چشم جغدی)
هیستولوژی
تشخیص سیتومگالی در سلول ها (بهم پیوستن و بزرگ شدن سلول ها)، کشت در سلول های دیپلوئید، فیبروبلاست، سرولوژی.
